Mermer Lekelenir mi? Asit Matlaşması ve Emprenye

"Mermer lekelenir mi?" sorusunun tek bir cevabı yok, çünkü soru iki farklı olayı birbirine karıştırıyor. Mermerde yüzeyde görülen izlerin çoğu leke değil matlaşmadır; ikisinin nedeni de çözümü de ayrıdır.

Matlaşma: yüzeyin parlaklığı gider

Mermer kalsiyum karbonat esaslıdır ve asitle tepkimeye girer. Limon suyu, sirke, şarap, kola ya da asit içeren bir temizlik ürünü cilalı bir yüzeyde parlaklığı lokal olarak alır. Ortaya çıkan iz taşın içine işlemiş bir kir değildir; yüzeyin mikro dokusu değişmiştir. Işığa göre bakınca mat bir alan olarak görünür.

Çözüm: o bölgenin yeniden cilalanması. Bu işlem tezgah yerinde dururken yapılabilir. Honlu (mat) yüzeylerde ise matlaşma zaten mat olan bir yüzeyde oluştuğu için gözle ayırt edilmesi çok zordur — yoğun kullanılan mutfaklarda honlu yüzey önerimizin asıl nedeni bu.

Leke: sıvı taşın içine işler

Gerçek leke, sıvının taşın gözeneklerine girip kalmasıdır. Zeytinyağı, kırmızı şarap, kahve ve pancar suyu bunun tipik örnekleri. Yağ esaslı lekeler taşta koyu bir gölge bırakır; su esaslı olanlar renk verir.

Leke tazeyken çıkarma şansı en yüksektir. Silmek yerine emici davranmak gerekir: kağıt havluyu bastırarak sıvıyı çekin, yayarak silmeyin. Kalan iz için taş cinsine uygun leke çıkarıcı kullanılır.

Emprenye ne yapar, ne yapmaz

Emprenye (impregnator), taşın gözeneklerine girip yüzeyin altında sıvıyı iten bir katman oluşturur. Yaptığı: sıvının taşa işleme süresini uzatır, yani lekeyi silmek için size zaman kazandırır. Yapmadığı: asit matlaşmasını engellemek. Emprenye bir film değildir, yüzeyi kaplamaz; asit yine karbonatla tepkimeye girer.

Yılda bir kez kontrol etmek yeterli. Basit bir test: yüzeye bir kaç damla su bırakın, on beş dakika sonra taş koyulaşmışsa emprenye tazelenmelidir.

Günlük bakımda yapılmayacaklar

• Asitli temizleyici kullanmayın. Kireç sökücü, sirke, limon esaslı ürünler mermer için değil.
• Aşındırıcı sünger ve toz deterjan kullanmayın. Cilalı yüzeyde ince çizik ağı bırakır.
• Sıcak tencereyi doğrudan koymayın. Mermer ısıya dayanır ama ani ısı farkı gerilme yaratır; altlık kullanın.
• Kesme tahtası kullanın. Özellikle travertende yüzey mermere göre daha yumuşaktır.

Günlük temizlik için ılık su ve nötr pH'lı bir temizleyici yeterlidir. Doğal taşın en büyük avantajı da burada: yüzeyi yenilenebilir. Yıllar sonra tezgahı yeniden cilalatmak, yeni bir tezgah almanın çok altında bir maliyetle yüzeyi ilk günkü haline döndürür.